२०७४ साल असोज १० गते। दशैँ अर्थात् म्हेनिङ मनाउन परिवारसँगै गाउँ जाने तयारीमा थिएँ। श्रीमती मनिषा लोप्चन (मोक्तान), छोरी कृष्टिना मोक्तान र छोरा कृसलसँग गाउँ पुग्ने, आफन्त भेट्ने र चाडपर्व मनाउने खुसी थियो। तर केही घण्टापछि त्यही यात्रा मेरो जीवनकै सबैभन्दा पीडादायी घटनामा परिणत हुनेछ भन्ने कल्पनासमेत गरेको थिइनँ।

काभ्रेपलाञ्चोकको महाभारत गाउँपालिकातर्फ जाँदै गरेको बा.१४ च ९५५६ नम्बरको बोलेरो गाडी निङगाले भीरमा दुर्घटनाग्रस्त भयो। गाडी भीरबाट खस्यो। म दुर्घटनाबाट बाँच्न सफल भएँ, तर मेरी श्रीमती मनिषा र छोरी कृष्टिनालाई सधैँका लागि गुमाएँ। रगताम्मे अवस्थामा भेटिएको छोरा कृसलको जीवन जोगाउन गरेको सङ्घर्ष आज पनि मेरो स्मृतिमा ताजै छ।

त्यो दुर्घटनामा सात जनाले ज्यान गुमाए। एउटै यात्रामा हिँडेका परिवारका सदस्यहरूका लागि त्यो दिन जीवनभर नमेटिने घाउ बनेर रह्यो।

गाउँ जाने खुसी, मनभरि चाडपर्वको उत्साह

त्यो दिन बिहान करिब चार बजे काठमाडौँको जोरपाटी दक्षिणढोकामा गाउँ जाने तयारी भइरहेको थियो। दशैँ अर्थात् म्हेनिङ मनाउन महाभारत गाउँपालिकास्थित आफ्नो गाउँ पुग्नु थियो।

बिहान पाँच बजेतिर तयारी पूरा भयो। हामी ट्याक्सी चढेर जडीबुटी पुग्यौँ। बनेपामा रहेका साथीले गाउँ जाने प्रयोजनका लागि बोलेरो गाडी रिजर्भ गरिदिएका थिए। साथीले बारम्बार फोन गरेर छिटो आउन भनिरहेका थिए। जडीबुटीबाट बनेपाको बस चढेर हामी बनेपा पुग्यौँ।

त्यहाँ पुग्दा गाडीमा प्रायः सबै यात्रु चढिसकेका थिए। हतारहतार फलफूल किनेर हामी पनि गाडीमा चढ्यौँ। युवाहरू गाडीको पछाडिको हुटमा बसे भने महिला तथा बालबालिकाहरू भित्रका सिटमा बसे।

बिहान करिब आठ बजे बोलेरो बनेपाबाट महाभारततर्फ लाग्यो।

गाडीमा साथीभाइ थिए, परिवार थियो र गाउँ पुग्ने उत्साह थियो। बाटोभरि कुराकानी र भेटघाटका कुरा भइरहेका थिए। चाडपर्वमा गाउँ फर्कनुको खुसी आफ्नै हुन्छ। सहरको व्यस्तताबाट केही समय टाढा रहेर परिवार र आफन्तसँग रमाउने सपना थियो।

त्यतिबेला मलाई के थाहा, केही घण्टापछि यही यात्राले मेरो जीवनलाई दुर्घटनाअघिको र दुर्घटनापछिको अवस्थामा विभाजित गरिदिनेछ।

बाटोका साना घटनाले छोडेको ठूलो सम्झना

बनेपाबाट अघि बढेको गाडी काभ्रे भञ्ज्याङतिर पुग्दा पछाडिको हुटमा रहेका हेमलालको पर्स खस्यो। केही पर पुगेपछि पर्स खोज्न फर्कियौँ, तर भेटिएन। त्यसपछि केही साथीले साइत राम्रो नभएको कुरा गरेका थिए।

तर यात्रालाई निरन्तरता दियौँ।

रोशी खोला पार गर्दै गाडी कच्ची बाटोमा अघि बढ्यो। हामी शिखरआम्बोटे पुग्यौँ। त्यहाँबाट केही माथि बाटोमा सर्प देखियो। सर्प देखेपछि यात्रुहरू कराउन थाले। चालकले गाडी अघि बढाए।

समय बिहानको करिब ११ बज्न लागेको थियो। हामी निङगाले पुगेका थियौँ।

आज ती साना घटनासमेत सम्झनामा आउँछन्। तर त्यसबेला ती सामान्य यात्राका प्रसङ्ग थिए। अगाडि के हुन गइरहेको थियो भन्ने कसैलाई थाहा थिएन।

निङगाले भीरमा अचानक पछाडि सर्‍यो बोलेरो

निङगाले पुगेपछि अचानक गाडी पछाडि सर्न थाल्यो। केही बुझ्न नपाउँदै अवस्था भयावह बन्यो।

गाडी पछाडि सरेको थाहा पाएपछि पछाडिको हुटमा रहेका केही यात्रु हामफाल्न सफल भए। केही यात्रु भीरमा अड्किएर ज्यान जोगाउन सके। म पनि दुर्घटनाका क्रममा खसेर एउटा रुखमा अड्किन पुगेँ।

तर गाडीभित्र बसेका महिला तथा बालबालिकाले बाहिर निस्कने अवसर पाएनन्। बोलेरो भीरबाट तल खस्यो।

केही क्षणअघिसम्म सँगै यात्रा गरिरहेका मानिसहरू एकाएक छरिए। चाडपर्व मनाउन गाउँ जाने खुसी बोकेको यात्रा मृत्यु र वियोगको घटनामा बदलियो।

रुखमा अड्किएर मेरो ज्यान जोगिएको थियो। तर म बाँचेकोमा खुसी हुन सक्ने अवस्थामा थिइनँ। मेरो मनमा एउटै प्रश्न घुमिरहेको थियो—मनिषा कहाँ छिन्? कृष्टिना र कृसलको अवस्था के भयो?

मेरा लागि त्यो क्षण आफ्नो ज्यान जोगिएको घटनाभन्दा पनि परिवारका सदस्यहरू कहाँ छन् भन्ने अनिश्चितताले भरिएको थियो।

भीरमा सुनिएको छोराको रुवाइ

म रुखमा अड्किएको अवस्थाबाट जसोतसो निस्किएर परिवार खोज्दै भीरमा झर्न थालेँ। बाटो निकै अप्ठ्यारो थियो। लड्दै, सम्हालिँदै र हरेक ठाउँमा आँखा लगाउँदै म तल झरिरहेको थिएँ।

त्यही क्रममा बच्चा रोएको आवाज सुनियो।

त्यो आवाज मेरो छोरा कृसलको थियो।

छोराको आवाज सुनेपछि म त्यतैतिर अघि बढेँ। उसलाई भेट्दा उसको शरीरभरि रगत लागेको थियो। ऊ जीवित थियो, तर अवस्था गम्भीर थियो।

त्यो क्षण मेरो मनमा एकैपटक अनेक भावना आए। छोरा जीवित भेटिएकोमा आशा पलायो, तर उसको अवस्था देखेर मन भक्कानियो। अब उसलाई कसरी बचाउने भन्ने चिन्ता थपियो।

मैले वरिपरि श्रीमती र छोरीलाई खोज्न थालेँ। भीरका अप्ठ्यारा ठाउँहरूमा हेर्दै अघि बढेँ। मनमा अझै आशा थियो—सायद उनीहरू पनि कतै घाइते अवस्थामा भेटिएलान्।

तर केही तल म्हेन्दोमाया जिम्बाको शव भेटियो। त्यसको नजिकै मेरी छोरी कृष्टिनाको निर्जीव शरीर देखेँ।

केही घण्टाअघिसम्म सँगै यात्रा गरिरहेकी छोरी अब बोल्ने थिइनन्। मलाई देखेर मुस्कुराउने, नजिक आउने र बाबु भनेर बोलाउने मेरी छोरी सधैँका लागि मौन भइसकेकी थिइन्।

त्यो दृश्य सम्झँदा आज पनि मन भारी हुन्छ।

छोरीको शव भेटिसकेको थिएँ, तर मनिषा कहाँ थिइन् भन्ने थाहा थिएन। श्रीमती पनि जीवितै होलिन् भन्ने आशा मनको कुनामा बाँकी थियो। म उनलाई खोजिरहेँ।

त्यो भीरमा म केवल घाइते छोरा र परिवारका सदस्यहरू खोजिरहेको थिइनँ; आफ्नै जीवनका आधारहरू जोगिएका छन् कि छैनन् भन्ने उत्तर पनि खोजिरहेको थिएँ।

श्रीमती र छोरी गुमाउँदाको पीडा, छोरालाई बचाउने सङ्घर्ष

दुर्घटनाले मेरी श्रीमती मनिषा र छोरी कृष्टिनालाई खोसिसकेको थियो। तर त्यतिबेला मेरो अगाडि तत्काल पूरा गर्नुपर्ने अर्को जिम्मेवारी थियो—गम्भीर घाइते छोरा कृसललाई बचाउनु।

छोराको शरीरभरि रगत लागेको थियो। उसलाई जतिसक्दो चाँडो उपचारका लागि अस्पताल पुर्‍याउनुपर्ने थियो। तर दुर्घटनास्थल विकट भीरमा भएकाले उद्धार गर्न सजिलो थिएन। त्यहाँबाट घाइतेलाई सुरक्षित रूपमा निकाल्नु र अस्पतालसम्म पुर्‍याउनु ठूलो चुनौती थियो।

मैले सहयोगका लागि विभिन्न ठाउँमा फोन गर्न थालेँ। छोरालाई जसरी भए पनि बचाउनुपर्ने थियो। त्यसपछि हेलिकप्टर पठाइदिन अनुरोध गरियो।

धेरैको पहलपछि हेलिकप्टरको व्यवस्था भयो। घाइते छोरा कृसललाई उपचारका लागि काठमाडौँ पठाइयो।

त्यो बेला मेरो मनमा के चलिरहेको थियो भन्ने शब्दमा व्यक्त गर्न कठिन छ। श्रीमती र छोरीलाई गुमाइसकेको थिएँ। छोरा पनि बच्ने हो कि होइन भन्ने अन्योल थियो। एकातिर दुई प्रियजनको वियोग, अर्कोतिर छोराको जीवन जोगाउने आशा।

त्यो क्षण मेरो जीवनको सबैभन्दा कठिन घडीमध्ये एक थियो।

सात जनाको मृत्यु, विकट भीरमा उद्धारको कठिनाइ

दुर्घटनामा सात जनाले ज्यान गुमाए। मृतकहरूमा मेरी श्रीमती मनिषा, छोरी कृष्टिना, खेलीमाया बल, पुतलीमाया बल, म्हेन्दोमाया जिम्बा, कुमारी जिम्बा र बोलेरोका चालक थिए।

दुर्घटनाको खबर फैलिएपछि स्थानीय बासिन्दा, नेपाल प्रहरी र गाउँका मानिसहरू उद्धारमा जुटे। भीरको अप्ठ्यारो भूगोलका कारण घाइते तथा मृतकहरू भएको ठाउँसम्म पुग्न र शव निकाल्न कठिन भयो।

त्यो दुर्घटनाले एउटा परिवार मात्रै होइन, गाउँका धेरै परिवारलाई शोकमा डुबायो। कसैले श्रीमती गुमाए, कसैले छोरी, कसैले आफन्त त कसैले जीवनको सहारा।

चाडपर्व मनाउन गाउँ जाने यात्रुका लागि सुरु भएको यात्रा अन्ततः कहिल्यै बिर्सन नसकिने शोकमा परिणत भयो।

मध्यरातमा बनेपा ल्याइए शव

दुर्घटनामा ज्यान गुमाएकाहरूका शव राति करिब १२ बजे घटनास्थलबाट बनेपा ल्याइएको थियो। भोलिपल्ट बिहान करिब चार बजे शवहरू शिर मेमोरियल अस्पताल पुर्‍याइए।

अस्पतालमा पोस्टमार्टम तथा आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरियो। त्यसपछि दिउँसो करिब दुई बजे शवहरू स्वयम्भू लगियो। लामाविधिअनुसार मृतकहरूको अन्तिम संस्कार गरियो।

मेरो जीवनमा त्यो दिन केवल दुर्घटनाको दिन थिएन। त्यो दिन मैले श्रीमती र छोरीलाई अन्तिम बिदाइ गर्नुपरेको दिन पनि थियो।

परिवारसँगै गाउँ पुग्ने सपना बोकेर हिँडेका हामीमध्ये केहीका लागि त्यो यात्रा अन्तिम यात्रा बन्यो। जुन घरमा चाडपर्वको खुसी र भेटघाटको उत्साह थियो, त्यहाँ वियोग र पीडाले ठाउँ लियो।

नौ वर्ष बिते, तर सम्झना मेटिएको छैन

समय निरन्तर अघि बढिरहेको छ। दिन, महिना र वर्ष बित्दै जान्छन्। मानिस जीवनका बाध्यता र जिम्मेवारीबीच अघि बढ्न बाध्य हुन्छ। तर आफन्त गुमाएको पीडा समयसँगै पूर्ण रूपमा मेटिन्छ भन्ने हुँदैन।

२०७४ साल असोज १० गतेको त्यो घटना आज पनि मेरो स्मृतिमा ताजै छ।

कहिलेकाहीँ बिहानको त्यो यात्रा सम्झन्छु। जोरपाटी दक्षिणढोकाबाट सुरु भएको तयारी, जडीबुटी पुग्दाको हतार, बनेपामा साथीहरूले रिजर्भ गरेको गाडी, बाटोका कुराकानी र गाउँ पुग्ने उत्साह—सबै कुरा सम्झनामा आउँछन्।

त्यसपछि सम्झनामा आउँछ निङगाले भीरमा अचानक पछाडि सरेको बोलेरो। रुखमा अड्किएर ज्यान जोगिएको क्षण। परिवार खोज्दै भीरमा झर्दाको छटपटी। अनि रगताम्मे अवस्थामा भेटिएको छोरा र निर्जीव अवस्थामा देखिएकी छोरी।

यी सम्झनाहरू एकपछि अर्को गर्दै मनमा आउँदा त्यो दिन फेरि आँखाअगाडि उभिएझैँ लाग्छ।

मनिषासँग बिताएका दिनहरू, कृष्टिनाको बाल्यकाल र परिवारसँग जोडिएका साना–ठूला खुसीहरू सम्झँदा मन भारी हुन्छ। कहिलेकाहीँ मनमा प्रश्न उठ्छ—त्यो दुर्घटना नभएको भए हाम्रो जीवन कस्तो हुन्थ्यो होला? हामी सबै सँगै गाउँ पुगेका भए चाडपर्व कति रमाइलो हुन्थ्यो होला? आज मनिषा र कृष्टिना हामीसँगै भएको भए जीवन कस्तो हुन्थ्यो होला?

यी प्रश्नहरूको उत्तर मसँग छैन।

जीवन अघि बढाउनुपर्छ, जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्छ। तर अघि बढ्नु भनेको विगत बिर्सनु होइन। केही पीडाहरू यस्ता हुन्छन्, जसलाई मानिसले जीवनभर आफूसँगै बोकेर हिँड्छ।

एउटा भीर, टुक्रिएको परिवार र कहिल्यै नमेटिने घाउ

निङगाले भीरको दुर्घटना मेरो जीवनको सबैभन्दा पीडादायी अध्याय हो। त्यस दिन मैले श्रीमती र छोरी गुमाएँ। छोरा कृसललाई भने रगताम्मे अवस्थामा जीवित भेटेँ र उसको जीवन बचाउन हरसम्भव प्रयास गरेँ।

त्यो दुर्घटनाले मलाई जीवनको अनिश्चितता नजिकबाट देखायो। हामी भोलिको खुसीको सपना बोकेर यात्रा सुरु गर्छौँ। परिवारसँग भेट्ने, चाडपर्व मनाउने र भविष्यका योजना बनाउने गर्छौँ। तर जीवनमा के हुन्छ भन्ने कसैलाई थाहा हुँदैन।

निङगाले भीरमा त्यो दिन बोलेरो मात्रै खसेको थिएन। मेरो परिवारका सपना, सँगै बिताउने योजनाहरू र भविष्यका अनेक खुसी पनि एकै क्षणमा भत्किएका थिए।

भीरको रुखमा अड्किएर मैले ज्यान त जोगाएँ, तर श्रीमती मनिषा र छोरी कृष्टिनालाई फर्काउन सकिनँ। छोराको रुवाइले जीवनको आशा जगाएको त्यो भीर नै मेरा लागि असह्य वियोगको साक्षी बन्यो।

नौ वर्ष बितिसक्दा पनि त्यो दिनको सम्झना मेटिएको छैन। समयले मलाई बाँच्न र अघि बढ्न सिकाएको छ, तर मनिषा र कृष्टिनाको अभाव कुनै समयले पूरा गर्न सक्दैन।

आज पनि निङगाले भीर सम्झँदा मनमा एउटै सत्य गहिरोसँग बस्छ—जीवन अत्यन्तै अनिश्चित छ। हामीले भोलिको खुसीका लागि योजना बनाइरहेका हुन्छौँ, तर कहिलेकाहीँ एउटा क्षणले सम्पूर्ण जीवनको दिशा बदलिदिन्छ।

मेरो जीवनमा २०७४ साल असोज १० गते त्यस्तै दिन बन्यो—जुन दिन म बाँचेँ, छोरा पनि बाँच्यो, तर श्रीमती र छोरीसँग बिताउने भविष्य सधैँका लागि हरायो।