जीवन एउटा निरन्तर यात्रा हो। यस यात्रामा कोही भेटिन्छन्, कोही छुट्छन्; कोहीसँग केही पाइला सँगै हिँडिन्छ, त कोही जीवनभर सम्झनामा रहिरहन्छन्। समयले मानिसलाई एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा पुर्‍याउँछ, तर आत्मीयताले जोडिएका सम्बन्धहरूलाई भूगोलको सीमाले कहिल्यै अलग गर्न सक्दैन। आज श्री पञ्चकन्या माध्यमिक विद्यालय, वाल्टिङमा बिताएको एक दशकको शिक्षण यात्रालाई स्मृतिको पानामा समेट्दै गर्दा मनमा अनेकौँ अनुभूति, अनगिन्ती सम्झना र असङ्ख्य कृतज्ञताका भावहरू एकैसाथ तरङ्गित भइरहेका छन्।एक दशक  केवल समयको गणना होइन; यो त सम्बन्ध, सङ्घर्ष, सहकार्य, सिकाइ र आत्मीयताले भरिएको जीवनको एउटा सुन्दर अध्याय हो। यस अध्यायका प्रत्येक पानामा माया छ,  विश्वास छ, साथ छ र कतै न कतै मेरा आफ्नै अनुभवका अमिट छापहरू छन्।
आफ्ना सन्ततिको उज्ज्वल भविष्य निर्माण गर्ने पवित्र अभिलाषासहित दिनरात चिन्तन, परिश्रम र सङ्घर्ष गरिरहनुहुने सम्पूर्ण आदरणीय अभिभावकज्यूहरूप्रति म हृदयदेखि नै नतमस्तक छु। सन्तानको भविष्यप्रतिको तपाईंहरूको चिन्ता, शिक्षा प्रतिको विश्वास र विद्यालयप्रतिको अपनत्व नै शिक्षण यात्राका वास्तविक प्रेरणास्रोत हुन्। आफ्ना सपना पूरा गर्न अनेकौँ आरोह–अवरोह पार गर्दै ज्ञानको उज्यालोतर्फ निरन्तर अघि बढिरहेका मेरा प्रिय, सिर्जनशील, लगनशील तथा मिहिनेती विद्यार्थी भाइबहिनीहरूप्रति विशेष आभार व्यक्त गर्दछु। तपाईंहरूको जिज्ञासु आँखामा देखिएका सपनाहरू, परिश्रममा भेटिएका सम्भावनाहरू र सफलतातर्फ बढेका पाइला नै मेरो शिक्षण जीवनका अमूल्य उपलब्धि हुन्।
शिक्षकले विद्यार्थीलाई पाठ्यपुस्तकका अक्षरहरू मात्र सिकाउँदैन; ऊ विद्यार्थीका सपनामा सम्भावना खोज्छ, असफलतामा आशा देख्छ र अन्योलका क्षणमा अघि बढ्ने साहस जगाउने प्रयत्न गर्छ। त्यसैले मेरा प्रिय विद्यार्थी भाइबहिनीहरू, तपाईंहरूसँग बिताएका प्रत्येक क्षण मेरा लागि केवल अध्यापनका क्षण थिएनन्, ती त जीवनलाई अझ गहिरोसँग बुझ्ने अवसर पनि थिए। तपाईंहरूले दिनुभएको माया, सम्मान, सद्भाव र आत्मीयता मेरो स्मृतिमा सधैँ सुरक्षित रहनेछ। औपचारिक रूपमा कार्यस्थल परिवर्तन हुँदैमा शिक्षक र विद्यार्थीबीचको आत्मीय सम्बन्धको अध्याय समाप्त हुँदैन; बरु समयसँगै त्यसको अर्थ अझ गहिरो बन्दै जान्छ।
श्री पञ्चकन्या माध्यमिक विद्यालयमा बिताएको यस एक दशकको यात्रालाई सहज, व्यवस्थित र उपलब्धिमूलक बनाउन निरन्तर सहयोग गर्नुहुने विद्यालय व्यवस्थापन समितिका वर्तमान अध्यक्षज्यू तथा सदस्यज्यूहरू, पूर्व अध्यक्षज्यूहरू तथा सदस्यज्यूहरू, शिक्षक–अभिभावक सङ्घका वर्तमान एवं पूर्व अध्यक्षज्यूहरू तथा सदस्यज्यूहरू र विद्यालयका सम्पूर्ण सल्लाहकारज्यूहरूप्रति हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु। शिक्षण कार्य केवल कक्षाकोठाभित्र सीमित रहने विषय होइन; यसको सफलताका लागि सामूहिक सोच, साझा जिम्मेवारी, आपसी विश्वास र सहकार्यको बलियो आधार आवश्यक हुन्छ। यस यात्रामा यहाँहरूले दिनुभएको साथ, सुझाव, विश्वास र सहयोगले मेरा जिम्मेवारीहरूलाई सहज बनाउन मात्र होइन, शैक्षिक कर्मप्रतिको मेरो प्रतिबद्धतालाई अझ दृढ बनाउन पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यहाँहरूको अमूल्य योगदानप्रति म सदैव ऋणी रहनेछु।यस विद्यालयमा शिक्षण कार्य गर्ने क्रममा तीन जना आदरणीय प्रधानाध्यापकज्यूहरूसँग सहकार्य गर्ने अवसर प्राप्त गर्नु मेरो जीवनको महत्त्वपूर्ण अनुभव रह्यो। आदरणीय भक्तप्रसाद मैनाली सर, आदरणीय रामचन्द्र घिमिरे सर तथा वर्तमान प्रधानाध्यापक आदरणीय विवेकबहादुर क्षेत्री सरप्रति विशेष सम्मानसहित हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछु। नेतृत्व भनेको पदको गरिमा मात्र होइन, सहकर्मीहरूको क्षमतालाई पहिचान गर्ने, कठिन परिस्थितिमा मार्गदर्शन गर्ने र सामूहिक उद्देश्य प्राप्तिका लागि सबैलाई एकताबद्ध बनाउने कला पनि हो। यहाँहरूबाट प्राप्त मार्गदर्शन, विश्वास र सहकार्यको अवसरले मेरो व्यावसायिक यात्रालाई समृद्ध बनाएको छ। यहाँहरूसँगको सहकार्यबाट प्राप्त अनुभवहरू मेरा लागि भविष्यका यात्रामा समेत मार्गदर्शक बनिरहनेछन्।
शिक्षण यात्राका क्रममा विभिन्न समस्या, चुनौती र परिस्थितिहरू आइपरे। कहिलेकाहीँ समस्याहरूको समाधान खोज्न संवाद आवश्यक पर्‍यो, कहिलेकाहीँ सहकार्यको हात आवश्यक पर्‍यो, त कहिलेकाहीँ केवल आत्मीयतापूर्ण व्यवहारले नै कठिनाइहरू सहज बने। यस्ता हरेक क्षणमा मलाई हृदयदेखि सहयोग गर्नुहुने सम्पूर्ण शिक्षक तथा कर्मचारी मित्रहरूप्रति म सदैव कृतज्ञ रहनेछु।
प्रिय सहकर्मी मित्रहरू, हामीले सँगै बिताएका क्षणहरू केवल कार्यसम्पादनका औपचारिक घटनाहरू थिएनन्। ती त हाँसो, अनुभव, विचार, विमर्श, सहमति, असहमति र सहकार्यले बनेका जीवनका सुन्दर कथाहरू थिए। समयले ती क्षणहरूलाई वर्तमानबाट विगतमा पुर्‍याए पनि तिनको आत्मीयता स्मृतिबाट कहिल्यै मेटिने छैन। सायद भोलिका दिनमा हामी फरक–फरक ठाउँमा हुनेछौँ, हाम्रा दैनिकीहरू फरक हुनेछन्, जिम्मेवारीहरू पनि फरक हुनेछन्; तर सँगै काम गर्दाका ती अविस्मरणीय घटनावृत्तहरू स्मृतिका पानामा कथाझैँ जीवित रहनेछन्।
विगतमा विविध कारणले सहयात्रा टुङ्गिएका मेरा पूर्व सहकर्मी मित्रहरूलाई पनि यस क्षणमा विशेष रूपमा सम्झिरहेको छु। मानिसको जीवनमा कतिपय सम्बन्धहरू निरन्तर सम्पर्कमा रहन्छन्, कतिपय समयको दूरीसँगै ओझेल पर्छन्; तर सँगै बिताएको समय र बाँडिएका अनुभवहरूको मूल्य सम्पर्कको निरन्तरताले मात्र निर्धारण गर्दैन। तपाईंहरू सबैप्रति मेरो मनमा उत्तिकै सम्मान, सद्भाव र कृतज्ञता छ।
वाल्टिङ मेरो लागि केवल एउटा कार्यस्थल थिएन; यो त जीवनका अनेकौँ रङहरू अनुभव गर्ने, सम्बन्धहरूलाई नजिकबाट बुझ्ने र आफ्नोपनको वास्तविक अर्थ अनुभूत गर्ने आत्मीय थलो बन्यो। यहाँको माटो, यहाँको परिवेश, यहाँका मानिसहरू र यहाँसँग जोडिएका स्मृतिहरूले मेरो जीवनमा छुट्टै स्थान बनाएका छन्। मेरो बसाइलाई सहज मात्र होइन, आत्मीय र अविस्मरणीय बनाउन सहयोग गर्नुहुने सम्पूर्ण आमा–बुबा, दाजुभाइ, दिदीबहिनी, रोशी–१० का विभिन्न विद्यालयमा कार्यरत शिक्षक मित्रहरू, पूर्व विद्यार्थीहरू तथा मेरा प्रिय हितैषी मित्रहरूप्रति हृदयको गहिराइबाट धन्यवाद व्यक्त गर्दछु।
कहिलेकाहीँ अपरिचित ठाउँलाई पनि मानिसहरूको मायाले आफ्नै घरजस्तो बनाइदिन्छ। सम्बन्धको न्यानोपनले पराइपनको दूरी मेटाइदिन्छ। वाल्टिङमा रहँदा मैले यही आत्मीयताको अनुभव गरेँ। तपाईंहरूले दिनुभएको साथ, देखाउनुभएको सद्भाव र बाँड्नुभएको आत्मीयताले मेरा दिनहरूलाई सहज बनायो र शिक्षण कर्मप्रतिको उत्साहलाई जीवन्त राख्यो। यहाँ बिताएका क्षणहरू अब केवल विगतका सम्झना मात्र होइनन्, मेरा जीवनानुभवका अमूल्य सम्पत्ति पनि हुन्।
बाल विकासदेखि कक्षा १२ सम्म अध्ययनरत मेरा सम्पूर्ण प्रिय विद्यार्थी भाइबहिनीहरूप्रति विशेष स्नेह र शुभकामना व्यक्त गर्दछु। तपाईंहरूको सक्रियता, सिर्जनशीलता, जिज्ञासा, लगनशीलता र सहकार्यले विद्यालयको शैक्षिक वातावरणलाई जीवन्त बनाउन महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको छ। तपाईंहरूबाट प्राप्त माया र सद्भावले अध्यापनलाई केवल जिम्मेवारीमा सीमित नराखी आत्मीय अनुभवका रूपमा अनुभूत गर्ने अवसर दिएको छ।
मेरा प्रिय विद्यार्थी भाइबहिनीहरू, जीवनमा सफलता प्राप्त गर्नु महत्त्वपूर्ण छ, तर सफलतासँगै असल मानिस बन्न सक्नु अझ महत्त्वपूर्ण छ। ज्ञानले तपाईंहरूलाई सक्षम बनाओस्, विवेकले सही बाटो देखाओस्, अनुशासनले लक्ष्यतर्फ अघि बढाओस् र मानवीय संवेदनाले अरूको दुःख बुझ्न सक्ने हृदय प्रदान गरोस्। आफूले प्राप्त गरेको सफलतामा अभिभावकको त्याग, शिक्षकको मार्गदर्शन र समाजको योगदान सम्झन सक्ने विनम्रता सधैँ जीवित राख्नुहोला। तपाईंहरूको उज्ज्वल भविष्य नै मेरा शुभेच्छाहरूको सुन्दर प्रतिफल हुनेछ।
यस यात्रामा रोशी गाउँपालिका वडा नं. १० का आदरणीय वडा अध्यक्षज्यू लगायत सम्पूर्ण वडा परिवारले विभिन्न समयमा दिनुभएको सल्लाह, सुझाव, सहयोग र सद्भावप्रति हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दछु। विद्यालय र समुदायबीचको सम्बन्ध केवल औपचारिक सहकार्यमा सीमित हुँदैन; यो त समाजको भविष्य निर्माण गर्ने साझा जिम्मेवारीसँग गाँसिएको हुन्छ। यस जिम्मेवारीलाई आत्मसात् गर्दै यहाँहरूले देखाउनुभएको चासो, सहयोग र सद्भावप्रति म आभारी छु।
जीवनको एउटा सुन्दर पक्ष के हो भने हामी सधैँ सही हुन सक्दैनौँ, सधैँ सबैलाई खुसी राख्न पनि सक्दैनौँ। मानिस हुनुको अर्थ नै सिक्दै जानु, गल्तीबाट सुधारिनु र अनुभवबाट परिपक्व हुँदै जानु हो। त्यसैले यस लामो सहयात्राका क्रममा जान वा अन्जानमा मेरा बोलीवचन, व्यवहार, निर्णय वा अभिव्यक्तिले यहाँहरूमध्ये कसैको मनमा चोट पुर्‍याएको भए त्यसलाई मानवीय कमजोरीका रूपमा बुझिदिनुहुन र उदार मनले क्षमा गरिदिनुहुन विनम्र अनुरोध गर्दछु। मेरो कुनै व्यवहारबाट कसैको मन दुखेको रहेछ भने त्यसप्रति म आत्मालोचनासहित क्षमाप्रार्थी छु।
सम्बन्धको सुन्दरता कहिल्यै गल्ती नहुनुमा मात्र हुँदैन; गल्तीलाई स्वीकार गर्न सक्नु, क्षमा दिन सक्नु र आत्मीयतालाई जीवित राख्न सक्नुमा पनि हुन्छ। मेरा तर्फबाट भएका कमीकमजोरीहरूलाई बिर्सेर मैले प्राप्त गरेको सद्भाव, सहयोग र आत्मीयतालाई मात्र सम्झनुहुनेछ भन्ने आशा राखेको छु।
आज औपचारिक रूपमा मेरो कार्यस्थल परिवर्तन भएको छ। अब भेटघाटको नियमितता बदलिन सक्छ, कक्षाकोठामा सँगै बिताउने समय टुङ्गिन सक्छ र हाम्रो दैनिकीमा दूरी बढ्न सक्छ। तर कार्यस्थल बदलिनु र सम्बन्ध बदलिनु एउटै कुरा होइन। एउटा विद्यालयबाट अर्को विद्यालयतर्फको यात्रा मेरो पेसागत जीवनको स्वाभाविक क्रम हो; तर यहाँसँग जोडिएका आत्मीयता, विश्वास, सद्भाव र स्मृतिहरू कुनै सरुवा पत्रसँगै समाप्त हुने विषय होइनन्।
सायद अब म यहाँका कक्षाकोठामा नियमित रूपमा उपस्थित हुनेछैनँ, विद्यालयका आँगनमा विद्यार्थीहरूसँग उही समयमा भेट हुनेछैन र सहकर्मी मित्रहरूसँग दैनिक संवाद पनि सम्भव नहोला। तर कुनै दिन वाल्टिङको बाटो हुँदै यात्रा गर्दा, पञ्चकन्या विद्यालयको नाम सुन्दा वा यहाँ बिताएका दिनहरूको सम्झना आउँदा मन फेरि यहीँ फर्किनेछ। स्मृतिको आफ्नै भूगोल हुँदो रहेछ, जहाँबाट मानिस जति टाढा पुगे पनि मनले चाहेका ठाउँहरू कहिल्यै टाढा हुँदैनन्।
अन्ततः, जीवनमा हामीले कति वर्ष कहाँ बितायौँ भन्नेभन्दा पनि ती वर्षहरूमा कति मन जोड्यौँ, कति विश्वास कमायौँ र कति जीवनमा सकारात्मक प्रभाव छाड्न सक्यौँ भन्ने कुरा बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ। मेरो जीवनको एक दशक पञ्चकन्यामा बित्नु समयको संयोग मात्र होइन, अनेकौँ मानिसहरूसँग सिक्ने, सिकाउने, सहकार्य गर्ने र आत्मीय सम्बन्ध निर्माण गर्ने अमूल्य अवसर पनि हो। यस अवधिमा मैले विद्यार्थीलाई मात्र सिकाइनँ; विद्यार्थीबाट पनि सिकेँ। सहकर्मीहरूसँग केवल काम गरिनँ; जीवन बुझ्ने अवसर पनि पाएँ। समुदायसँग केवल सम्बन्ध राखिनँ; अपनत्वको अर्थ पनि अनुभूत गरेँ।
यसका लागि तपाईंहरू सबैप्रति मेरो हृदयमा अथाह सम्मान र कृतज्ञता छ।
मेरो आगामी यात्रामा पनि यहाँहरूसँग कुनै न कुनै रूपमा सहकार्य गर्ने, सुखदुःख बाँड्ने र समाज तथा शिक्षाको उन्नतिका लागि हातेमालो गर्ने अवसर प्राप्त हुनेछ भन्ने पूर्ण विश्वास लिएको छु। भौतिक दूरीले भेटघाट कम गराउन सक्छ, तर सद्भावले सम्बन्धलाई जीवन्त राख्न सक्छ। त्यसैले यो बिदाइलाई सम्बन्धको अन्त्यका रूपमा होइन, यात्राको एउटा मोडका रूपमा लिन चाहन्छु।
पञ्चकन्या मेरो कार्यस्थल थियो, वाल्टिङ मेरो कर्मभूमि बन्यो, यहाँका विद्यार्थी मेरा आफ्नै परिवारका सदस्यझैँ बने र यहाँका आत्मीयजन मेरा स्मृतिका स्थायी पात्र बने।
यहाँबाट म नयाँ यात्रातर्फ अघि बढ्दै छु, तर विगतका अनुभव, आत्मीय सम्बन्ध र कृतज्ञताका असङ्ख्य भावहरू हृदयमा बोकेर। समयले मेरा पाइला अन्यत्र पुर्‍याए पनि मनको एउटा सुन्दर अंश सधैँ पञ्चकन्या र वाल्टिङसँगै रहनेछ।
सम्पूर्ण आदरणीय अभिभावकज्यूहरू, विद्यालय व्यवस्थापन समितिका पदाधिकारीज्यूहरू, शिक्षक–अभिभावक सङ्घका पदाधिकारीज्यूहरू, प्रधानाध्यापकज्यू, शिक्षक तथा कर्मचारी मित्रहरू, पुष्पबाटिका बाल क्लबका पदाधिकारीहरू,विद्यार्थी भाइबहिनीहरू, वडा परिवार र सम्पूर्ण वाल्टिङवासीप्रति पुनः हार्दिक धन्यवाद, असीम स्नेह र उच्च सम्मान व्यक्त गर्दछु।
सम्बन्धहरू जीवित रहून्, सद्भावहरू झन् गाढा बनून्, विद्यार्थीहरूका सपनाहरूले सफलताको आकाश चुमून् र पञ्चकन्या माध्यमिक विद्यालय ज्ञान, संस्कार र उज्ज्वल भविष्य निर्माणको ज्योति बनेर निरन्तर चम्किरहोस्।
यही शुभकामनासहित मेरो एक दशक लामो शिक्षण यात्राका प्रत्येक सहयात्रीप्रति हार्दिक नमन! सम्मान,माया प्रति पञ्चकन्या परिवारलाई विशेष धन्यवाद ????!